terug

Vierkante fles

Collectie: Paulina Bisdom van Vliet

  • Vierkante flessen waren praktisch voor het transport van vloeistoffen, of misschien ook thee per schip: ze konden goed met 9 of 12 exemplaren in speciaal voor dat gemaakte kisten verpakt worden – kelders genaamd – en waren op die manier goed beschermd. Dit waren in de eerste plaats glazen flessen, maar in de eerste helft van de 17de eeuw werden ook porseleinen exemplaren gemaakt in China. Een porseleinen fles was steviger dan een glazen exemplaar, dat was een voordeel. Maar het was vooral een luxueus object.[1] Een exemplaar uit ongeveer 1600 in de RA collectie heeft een Portugees familiewapen op een van de zijden – dit is een exclusieve bestelling geweest.[2]

    De mode om porseleinen flessen te bestellen kwam vooral in de tweede helft van de 17de eeuw tot ontwikkeling toen de VOC en haar dienaren porselein in Japan bestelden.[3] De VOC bestelde porselein – niet alleen flessen, maar ook kannen, borden en schotels - voor het gebruik op de vestigingen in Azië graag in Japan, ook toen China, na een turbulente periode in het midden van de 17de eeuw toen de export was stilgevallen, weer volop porselein aanbood. Japanse flessen zijn er in verschillende modellen. Kelders met kleine Japanse flessen zijn bekend, bedoeld voor kostbare oliën en gebruikt door de VOC als diplomatiek geschenk in Azië. Grotere flessen met een wijde mond werden gebruikt voor confituren en flessen met een smalle hals waren, zoals al opgemerkt, vooral voor alcoholische dranken of thee.

    Chinese vierkante flessen uit het eind van de 17de eeuw zijn tamelijk zeldzaam.[4] Dit exemplaar uit Museum Bisdom van Vliet is bijzonder aantrekkelijk door de vrije hand van de schilder en de manier waarop de bloemtak op elke zijde van de fles het vlak vult.

    Vierkante flessen uit latere periodes zijn eigenlijk niet bekend. Blijkbaar raakten ze uit de mode en werden dranken vanaf dat moment ‘gewoon’ in vierkante glazen flessen verscheept en thee in andere theebussen.

     

     

    [1] Voorbeelden in Gemeentemuseum Den Haag 0319730 en 1003310.

    [2] M.A. Pinto de Matos, The RA Collection of Chinese ceramics; a collector’s vision, Londen 2011, Deel 1, nr. 66. Voor een vierkante fles uit de periode 1620-1650, zoe nr, 74.

    [3] C.J.A. Jörg, Fine & curious: Japanese export porcelain in Dutch collections, Amsterdam, 2003; D.F. Lunsingh Scheurleer, Japans porselein met blauwe decoraties uit de tweede helft van de zeventiende en de eerste helft van de achttiende eeuw (Mededelingenblad Vrienden van de Nederlandse Ceramiek 64/65), 1971.

    [4] In het Rijksmuseum AK-RBK14946; Frans Hals Museum op 79-100a/b; Gemeentemuseum Den Haag 0319757; Museum Princessehof LY 0561.

  • Log in om uw reactie achter te laten. Inloggen kan pas nadat u zich als gebruiker heeft aangemeld

Soortgelijke stukken