terug

Vaas

Collectie: Paleis Het Loo

  • Deze vaas heeft een uitzonderlijke, niet erg harmonische vorm en een tamelijk onevenwichtig over het oppervlak verdeelde decoratie. Hoewel dat op zichzelf vaak redenen zijn een stuk in de negentiende eeuw te dateren, zijn hier de kleur van de scherf en het blauw, de glans van het glazuur, de vervuilingen in het glazuur op de bodem en de vorm van de standring precies zoals van een vroeg achttiende-eeuws stuk verwacht mag worden. Vandaar de datering vroeg achttiende eeuw.

    Waarschijnlijk hebben we hier te maken met een uiting van achttiende-eeuws historisme. De vorm van de vaas gaat in grote lijnen terug op bronzen vaten (zun) uit de Shang- (v.a. 1500 v.Chr.) en vroege Zhou-dynastie (v.a. 1030 v.Chr.).[1] De belangrijkste elementen van de vorm komen overeen: de wijde hals en uitlopende voet en ook de hoge, hoekige schouder. De wat latere bonzen zuns hebben dikwijls versieringen in reliëf, soms ook verticale ribben op het lichaam. Hiernaar verwijzen de verticale banden in het brede fries op de porseleinen vaas.

    Een zeer vroeg bronzen vat heeft deze zelfde vorm en is verder helemaal glad, zodat hier de overeenkomst het sterkst is.[2] Gestileerde staande bladmotieven komen op de bronzen exemplaren vaak op de hals voor, maar staan op de porseleinen vaas op de schouder. Steeds zijn de vazen gedecoreerd met een gestileerde monsterkop (taotie) waarvan de ogen geplaatst zijn ter weerzijde van een verticaal element. Het lijkt erop of de porseleinschilder dat niet meer helemaal heeft begrepen en hier twee fenikskoppen (fenghuang) van terzijde heeft geschilderd. Opmerkelijk zijn de bandjes rond de hals voor en boven de voet. Dit zijn voor Kangxi-porselein zeer gebruikelijke decoratieve banden die geen relatie hebben met wat voor brons dan ook. Blijkbaar wist de porseleinschilder het hier even niet meer.

    Historisme was in China altijd sterk aanwezig en het navolgen van archaïsche bronsvormen is niet ongewoon. Zuns met deze vorm zijn ook bekend uit de Song- (960-1279) en Ming-periode (1368-1644).[3] Oude bronzen dienden in de Yuan- (1279-1368) en Ming-periode ook als voorbeeld voor objecten in jade. Het is niet ondenkbaar dat deze porseleinen vaas naar een jade voorbeeld is gemaakt dat op zijn beurt een brons voorbeeld volgt. Dat de liefde voor oude bronzen vaten niet tot een exclusieve bovenlaag beperkt bleef, blijkt wel uit afbeeldingen van archaïsche vaten op Chinese prenten en als element in de decoratie van Chinees porselein uit de zeventiende en achttiende eeuw.[4] Al met al is het niet onbegrijpelijk dat in de Kangxi-periode een vaas als deze is gemaakt. Verwante stukken zijn de peervormige vazen die in verschillende Nederlandse museumcollecties voorkomen en dikwijls in Nederland zijn overgedecoreerd.[5]

     

    [1] Chen Peifen, Ancient Chinese Bronzes in the Shanghai Museum, Londen, 1995, nrs. 13 (laat Shang) en 29 (vroeg Zhou).

    [2] R. Bayley, Shang Ritual Bronzes in the Arthur M. Sackler Collection, Washington DC etc., 1987, nr. 1, p. 145.

    [3] Later Chinese bronzes from the Collection of Ulrich Hausmann (veilingcat. Sotheby’s Hong Kong, 8 oktober 2014), nr. 3344.

    [4] A. Gerritsen, ‘”Flower Arrangements, etc”’, Vormen uit Vuur, 232 (2016/3), pp.30-37.

    [5] Museum Van Gijn inv.nr. 831; Rijksmuseum inv.nr. AK-RBK-1960-5. Ook in de collectie van de Stichting Geldersch Landschap en Kasteelen. Bij Christie’s in Londen werd in 2016 een uitzonderlijk groot exemplaar met deze vorm en decoratie geveild (15 december 2016, Christie’s London, King Street, lot 116).

  • Log in om uw reactie achter te laten. Inloggen kan pas nadat u zich als gebruiker heeft aangemeld

Soortgelijke stukken