terug

Schotel

Collectie: Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen

  • Dit is een problematisch stuk. Het type is bekend en er komen voorbeelden voor in verschillende collecties.[i] Steeds wordt als datering eind 17de eeuw gegeven. In een artikel over archeologische vondsten in Arita merkt Jun’ichi Ieda echter op dat een scherf van een soortgelijke schotel tot een laag behoorde die ca. 1750 te dateren is.[ii] Het kan een oude schotel geweest zijn, maar waarschijnlijk liep de productie langer door. Een niet gepubliceerd exemplaar in het Groninger Museum lijkt wat voller en sneller beschilderd, en is mogelijk een voorbeeld van deze latere producten.[iii]

    Aanvankelijk leek me dat ook deze schotel in het Tropenmuseum tot die achttiende-eeuwse groep gerekend kon worden. Maar een aantal elementen in de schildering komen niet overeen met de Japanse productie van die tijd:[iv] de vakken in de rand zijn geen zorgvuldige kaders, maar losse lijnen, de ranken hebben zeer los geschilderde doorns, de vruchten zijn nauwelijks als granaatappel te herkennen. Bovendien is de glans van het glazuur te hoog; het glazuur is bovendien erg dun aan de onderzijde – de scherf schijnt er hier en daar doorheen en er zijn daar – ongebruikelijk voor Japans porselein – tal van puntjes en verontreinigingen te zien.

    Het stuk heeft een intrigerend merk op de onderzijde. Het zijn twee karakters boven elkaar, waarvan de betekenis nog onbekend is. Het bovenste ('moto' of 'gen') kan oorsprong betekenen, het onderste ('tai', 'ta', 'futo' of 'futoi') dik.[v] Er is geen oven bekend die dit merk gebruikte, mogelijk betreft het een eerste eigenaar van het stuk.[vi] Volgens deskundigen in Japan komt zo’n twee-karaktermerk niet voor op Japans porselein, maar wel op porselein uit China, uit provincies Fujian en Kanton.[vii] Glans van glazuur, afwerking van de voetring, tint van het blauw en onbeholpen grofheid van het schilderwerk, komen weer niet overeen met de productie uit de 17de en 18de eeuw daar.

    De meest aannemelijke verklaring is dat dit een recente navolging is. Het Tropenmuseum heeft het stuk in 1984 als legaat ontvangen. De vervaardiging van kopieën en replica’s in China bloeide in de jaren ’90, maar misschien is dit een vroeg voorbeeld. Japanse kopieën uit die tijd zijn stijver en preciezer. Maar ook elders in Zuidoost-Azië wordt porselein gemaakt in Chinese en Japanse stijl. Dit is een mogelijkheid die verder onderzocht zou moeten worden.[viii]

     

    [i] O. Imey, Japanese export porcelain; catalogue of the collection of the Ashmolean Museum, Oxford, Amsterdam 2002, nr. 128 en C.J.A. Jörg, Fine & Curious; Japanese export porcelain in Dutch collections, Amsterdam, 2003, nr. 8 met verwijzingen naar vergelijkbare stukken.

    [ii] Jin’ichi Ieda, ‘Export porcelain excavated in Arita’, The Voyage of Old-Imari Porcelains, Arita, 2000, p. 229.

    [iii] Groninger Museum 1983.0180.

    [iv] Ik dank Menno Fitski, Ching-Ling Wang en Denise Campbell, allen Rijksmuseum, voor hun hulp bij het determineren van deze schotel.

    [v] Met dank aan Menno Ftiski, Rijksmuseum.

    [vi] Vriendelijke mededeling Miki Sakuraba, National Museum of Japanese History

    [vii] Met dank aan Miki Sakuraba en professor Koji Ohashi. Zie Chumei Ho, Minnan Blue-and white Wares; an archeological survey of kiln sites of the 16th-19th Centuries in Southern Fujian, China, Oxford, 1988.

    [viii] Suggestie Ching-Ling Wang. Zie bijvoorbeeld www.ursulasweeklywanders.com/travel/blue-and-white-ceramics-in-the-city-of-angels (10 februari 2017): ‘Today many of the small cottage industries in the Thai ceramics business make Chinese-style pottery, with one of the most popular being the ‘blue and white’ under-glazed porcelain…’ Met een foto van ‘Japanse’ vaas.

  • Log in om uw reactie achter te laten. Inloggen kan pas nadat u zich als gebruiker heeft aangemeld

Soortgelijke stukken