terug

Kom

Collectie: Jan Menze van Diepen Collectie

  • Collectie: Jan Menze van Diepen

    Het porselein dat vanaf het eind van de 16de eeuw in grote hoeveelheden naar Europa werd verscheept is Kraakporselein. Deze kom heeft verschillende kenmerken van Kraakporselein: de scherf is wat grijzig, de kom is kromgetrokken bij het bakken, de rand is accoladevormig afgewerkt, op de standring zijn de afdraairibbels zichtbaar en aan de rand is hier en daar het glazuur afgesprongen. Het decor is – zoals dat bij Kraakporselein te verwachten is - met veel vaart op de kom geschilderd.

    Het is echter uitzonderlijk dat er een doorlopende voorstelling op de wand staat, waaraan bovendien inscripties zijn toegevoegd. Op de wand zijn aan de ene zijde Chinese literaten in een bootje geschilderd, aan de andere kant lopen zij door het landschap. Het gedicht is een fragment van de Rode Klif van Su Dongpo (1037-1101).[1] Dat gedicht – heel bekend in China - gaat over een gevecht op het water in het jaar 208. De mensen die afgebeeld zijn op de kom zijn geletterde Chinezen. Zij kennen de historische slag, en zij kennen en appreciëren het oude gedicht. Hetzelfde gold voor de Chinese kopers van de kom.

    Op porselein dat voor Chinese kopers werd gemaakt, zijn inscripties geen zeldzaamheid. Op Kraakporselein is dat echter wel zeldzaam. Het is inmiddels duidelijk dat Kraakporselein en blauw-wit voor de Chinese markt vaak in dezelfde werkplaatsen gemaakt werd. Bovendien is duidelijk dat er ook in China enige belangstelling bestond voor Kraakporselein.[2] In graven van zowel hooggeplaatste gezagsdragers en eenvoudige Chinese lieden zijn kraakborden als grafgift gevonden. In de collectie van het Art Museum of the Chinese University of Hong Kong bevindt zich een kraakbord met een ingegrifte inscriptie op de achterzijde.[3] Deze kraakkom kan dus – bij uitzondering - voor een Chinees publiek gemaakt zijn.

    In de loop van de 17de eeuw daalden de bestellingen van het keizerlijke hof bij de porseleinovens in Jingdezhen. Steeds meer vaardige porseleinbakkers en –schilders gingen daardoor aan het werk in particuliere ovens. Zo ontstond in de 17de eeuw het zogenaamde Overgangsporselein, dat technisch gezien vaak beter is dan het Kraakporselein en dat ten dele zijn weg vond naar de kopers uit het Westen. Een van de kenmerken van het Overgangsporselein is de doorlopende voorstelling, die vaak een literair thema heeft, niet zelden gecombineerd met inscripties. Deze laatste stukken waren in principe voor Chinese kopers bedoeld, maar eindigden soms in Europa – de markten waren niet strikt gescheiden. Evenmin gold dat voor de werkplaatsen waar Kraak- en Overgangsgoed gemaakt werd. Het lijkt me waarschijnlijk dat deze kom in de eerste helft van de 17de eeuw is gemaakt toen Kraak nog steeds werd geproduceerd, en het thema van de literaire doorlopende voorstelling gecombineerd met inscripties intussen op Overgangsporselein tot ontwikkeling was gekomen.

    De kom is in 2012 door de Stichting verworven.[4]

     

     

     

    [1] Deze information is afkomstig van de website vandiepensctichting.nl, geraadpleegd op 29 augustus 2016.

    [2] T. Canepa, ‘Kraak porcelain; the rise pf global trade in the late 16th and early 17tc centuries’, in: L. Vinhais en J. Welsh (red.), Kraak porcelain, Londen 2008, pp. 22-23.

    [3] Yuan and Ming Blue and White Wares from Jiangxi (tent.cat. Provincial Museum Jiangxi and Art Museum of The Chinese University of Hong Kong), 2002, nr. 108.

    [4] Ben Janssens Oriental Art 2012, pp. 100-101.

     

  • Log in om uw reactie achter te laten. Inloggen kan pas nadat u zich als gebruiker heeft aangemeld

Index

close
Stijl/decor
close
Culturele herkomst
close
Geografische herkomst
close
Index Chinese karaktermerken
close
Index Chinese zegelmerken
close
Index Symboolmerken
close
Publicaties over Aziatische keramiek