terug

Grote schotel

Collectie: Zeeuws Museum

  • Deze schotel is zowel door het formaat als de hoge kwaliteit zeer uitzonderlijk. Schotels van boven de 55 cm doorsnee zijn zeldzaam. Zij waren moeilijk en duur om te bakken (groot risico op misbaksels).[1] Grote schotels waren kostbaar. Dat blijkt uit boedelbeschrijvingen in die gevallen dat de taxatiewaarden zijn toegevoegd. Het blijkt ook uit opmerkingen van VOC-bestuurders en –kooplieden die in het VOC-archief te vinden zijn. Al aan het begin van de VOC-handel in porselein (in China) wijzen de VOC-bestuurders erop dat grote schotels voor veel geld verkocht kunnen worden. Maar de kooplieden in Azië schrijven over de grote moeite die de pottenbakkers hebben deze stukken te maken. Die ‘clagen seer dat [van] het extraoirdinari fijn ende groot goet qual[ijck] een achtste ofte thiende part int backen heell ende recht blijft, zulcx dat groote stucken extraoirdinarij dier sullen vallen’.[2]

    Blijkbaar heeft de Japanse pottenbakker hier de problemen weten te overwinnen. Maar het moet een buitengewoon kostbaar en exclusief stuk zijn geweest. Ook het schilderwerk is van hoge kwaliteit. De randversiering met bladranken vanuit vier lotusbloemen is terug te vinden op een aantal andere borden.[3] Uitzonderlijk is dat het motief alleen op de rand is geschilderd en plaats laat voor een andere versiering op de wand.[4] Twee draken jagen ieder een parel na. Dit is bijzonder fraai geschilderd in verschillende tinten blauw. In het plat staat een tijger bij een heg, een prunus en een pijnboom. Een shishi, een boeddhistische leeuw in een dergelijk landschap is een veel voorkomend motief op Kakiemon porselein, maar ook een tijger komt op deze manier voor op het porselein uit die werkplaats.[5] Draken en een tijger samen waren voor de Aziatische kijker te begrijpen als een verwijzing van yin (vrouwelijk, de tijger) en yang (mannelijk, de draak). Dat is echter niet van het grootste belang want dergelijke grote borden werden in Japan niet, maar in Europa des te meer gewaardeerd. Dit stuk zal zeker direct na vervaardiging naar Europa zijn verscheept.

     

     

    [1] Vooralsnog zijn twee schotels van vergelijkbaar formaat bekend: C.J.A. Jörg, Fine & Curious, Japanese Export Porcelain in Ditch Collections, Amsterdam, 2003, nr. 138 d. (63,5 cm., vergelijkbare rand) en H.A. Daendels, Catalogus tentoonstelling Japans blauw en wit porselein; op Hollandse bestelling en in Japanse smaak (Mededelingenblad Nederlandse Vereniging van Vrienden van de Ceramiek 101/102), 1981 nr. 35 (d. 62 cm.).

    [2] C. Viallé, ‘The records of the VOC concerning the trade in Chinese and Japanese porcelain between 1634 and 1661’, Aziatische Kunst 22/3 (1992), p. 13, brief uit 1634.

    [3] D.F. Lunsingh Scheurleer, Japans porselein met blauwe decoraties uit de tweede helft van de zeventiende en de eerste helft van de achttiende eeuw (Mededelingenblad Vrienden van de Nederlandse Ceramiek 64/65), 1971, nrs. 32-37; O. Impey, Japanese export porcelain; catalogue of the collection of the Ashmolean Museum, Oxford, Amsterdam, 2002, nr. 129, Jörg, Fine & Curious, nrs. 138 en 148. Het komt niet voor in de catalogi van de Shibata-collectie

    [4] Deze indeling is alleen ook te vinden in nr. 148 in Fine & Curious, maar dit bord is minder zorgvuldig beschilderd.

    [5] M. Fitski, Kakiemon porcelain; a handbook, Leiden/ Amsterdam, 2011, afb. 91, Zie ook schaal AK-RBK-18926 in de collectie van het Rijksmuseum: tijger in het plat, draken in de rand.

  • Log in om uw reactie achter te laten. Inloggen kan pas nadat u zich als gebruiker heeft aangemeld

Soortgelijke stukken