Achtergrond

Stadspoorten (acht borden)

In de kast zijn acht borden te vinden waarop acht stadspoorten zijn afgebeeld. Hoewel de afgebeelde gebouwen op sommige borden geen duidelijk bieden over de datering van de borden, biedt het bord met de Eerste Muiderpoort wel enige zekerheid. De Eerste Muiderpoort, die in 1769 verzakte en in 1770 zou worden vervangen door het gebouw dat vandaag de dag nog bestaat, is namelijk op een van de onderstaande borden geschilderd.

 

Van de Tweede Muiderpoort verschenen al snel prenten in 1771.[1] Aangezien de nieuwe poort snel tot stand kwam en er ook vlak na de voltooiing prenten van verschenen, lijkt het onwaarschijnlijk dat de borden lang hierna zijn beschilderd. We mogen immers veronderstellen dat de opdrachtgever geïnteresseerd was in de actuele werkelijkheid.

Een ander voorbeeld is het bord met de Weteringpoort. Van de drie prenten die min of meer hetzelfde oogpunt weergeven, lijken op het eerste gezicht zowel de prent uit 100 Afbeeldinge als die uit Beschryvinge van Amsterdam in aanmerking te komen.[2] Door de weergave van bijvoorbeeld de poorten links, de daken van de huizen en de molens achter de stadsmuur op beide prenten met het bord te vergelijken, wordt echter al snel duidelijk dat alleen de prent uit 100 Afbeeldinge als voorbeeld kan hebben gediend. 

 

 

1. Eerste Muiderpoort 

 

Bord, Eerste Muiderpoort, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8082.

 

Prent, Gezicht op de Eerste Muiderpoort te Amsterdam, anoniem, 1757-1766, Amsterdam. Rijksmuseum, inventarisnummer RP-P-1911-3456.

 

 

2. Haarlemmerpoort 

 

Bord, Haarlemmerpoort, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8090.

 

Prent, De Haarlemmer-Poort, siende op de stad Haarlem; wiens grondslag is gelegt 1625, ca. 1710. Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten, inventarisnummer 010097004464.

 

 

3. Leidsepoort

 

Bord, Leidsepoort, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8087.

 

Prent,LEIDSCHE-Poort, wysende den Weg: naar den Overtoom, Slooten en Amsterveen, ca. 1710. Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten, inventarisnummer 010097004525.

 

 

4. Raampoort 

 

Bord, Raampoort, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8089.

 

 

Prent, Gezicht op de Raampoort te Amsterdam, anoniem, 1693-1694. Rijksmuseum, inventarisnummer RP-P-AO-27-6-2.

 

 

5. Utrechtsepoort

 

Bord, Utrechtsepoort, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8085.

 

Prent, De Uyterse Poort. Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten, inventarisnummer 010097002511.

 

 

6. Weesperpoort

 

Bord, Weesperpoort, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8084.

 

Prent, Gezicht op de Weesperpoort te Amsterdam, anoniem, 1710-1711 en/of 1757-1766, Amsterdam. Rijksmuseum, inventarisnummer RP-P-1911-3449.

 

 

7. Weteringpoort

 

Bord, Weteringpoort, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8086.

 

Prent, Het Spigel- of Wetering-Poortje, onder de Wal door loopende, Pieter Schenk, ca. 1710. Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten, inventarisnummer 010094005705.

 

 

8. Zaagmolenpoort

 

Bord, Zaagmolenpoort, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8088.

 

Prent, Gezicht op de Zaagmolenpoort te Amsterdam, anoniem, 1710-1711 en/of 1757-1766, Amsterdam. Rijksmuseum, inventarisnummer RP-P-1911-3460.

 

 

Blader via onderstaande links door de presentatie: 

>> datering van de borden

>> geschiedenis van de kast

>> zoektocht prentvoorbeelden

>> gezichten op Amsterdam (twee borden)

>> torens (zeven borden)

>> waaggebouwen (vier borden)

>> beurs en de korenbeurs (drie borden)

>> uiteenlopende bouwwerken (zes borden)

>> dorpsgezichten (zes borden)

 

 

[1] Gezicht van de nieuw gebouwde Muyder-Poort, tot Amsterdam / Vue du nouveau edifice de la Porte du Muiden, à Amsterdam, 1771 (Stadsarchief Amsterdam, 010094005820).

[2] Respectievelijk Porta Specularis sub vallo / Het Spigel-of-Wetering-Poortje, onder de wal door loopende (SAA 010094005705) en Wetrings Poort (SAA 010094005702).

terug naar een porseleinen atlas van amsterdam