Achtergrond

Geschiedenis van de vitrinekast

De kast maakt onderdeel uit van de stadscollectie die in beheer is van het Amsterdam Museum. De kast, in de wandelgangen van het museum vaak aangeduid als de Dreesmann- of bordenkast, werd in maart 1960 op de veiling van de collectie van W.J.R. Dreesmann (1885-1994) door de gemeente Amsterdam aangekocht voor het fenomenale bedrag van fl. 93.000,-.[1]

 

Dreesmann was een groot verzamelaar geweest van kunstvoorwerpen die betrekking hadden op de stad Amsterdam. Voordat de veilinghamer de aankoop bekrachtigde, was er een felle biedingsstrijd geweest tussen de vertegenwoordiger van de stad, J.Q. van Regteren Altena en de antiquair A. Staal die optrad voor enkele Dreesmann-erven. De stad Amsterdam bood echter het hoogste en werd, onder luid applaus, eigenaar van het ensemble.

Dreesmann had het geheel gekocht bij de antiquair A.J. Spijer en Zoon, op de Kalverstraat 10 in Amsterdam. De heren Spijer gingen er prat op dat leden van het Huis van Oranje daar menigmaal een gelegenheidsgeschenk kochten.[2] Wanneer Dreesmann de bordenkast heeft gekocht is niet zeker. Wel weten we dat hij de kast al in 1929 in zijn bezit had toen deze te zien was op de Tentoonstelling van Oude Kunst in het Rijksmuseum. In de catalogus staat overigens vermeld dat de bordenkast eigendom was van Dreesmann, maar dat Spijer de inzender was.[3]

De antiquairs Spijer kochten de kast met inhoud waarschijnlijk in 1919 voor f 9.500,- op een veiling bij Frederik Muller.[4] In de catalogus wordt bij lot 732 de bordenkast als volgt omschreven: Garniture composée de vingt-quatre assiettes, de six plats creux et de six petites assiettes creuses…En tout 36 pièces, conservée dans une armoire-vitrine de l’époque Louis XV.[5]

Een stap verder terug in de tijd brengt ons bij een tentoonstelling van 1876. In de zomer van dat jaar was in het complex van de Oudemanhuispoort een tentoonstelling te zien met als onderwerp de ‘Oudheden van de stad Amsterdam’. De inrichting van het geheel stond onder leiding van P.J.H. Cuypers. Zo ook de ‘Achttiende-eeuwsche Kamer’ – zaal G - waar de bordenkast stond opgesteld, naast onder andere een poppenhuis dat oorspronkelijk in bezit van de familie Ploos van Amstel was geweest (zie de afbeelding hieronder). De inzenders van de bordenkast waren de in de Nieuwe Doelenstraat gevestigde handelaars in antieke voorwerpen, de Gebroeders Van Houtum.[6] Van wie de Van Houtums de kast hebben gekocht, blijft vooralsnog een raadsel, laat staan dat we weten wie in de achttiende eeuw de opdracht gaf om het Chinees porselein te decoreren met Amsterdamse stadsgezichten. 

Foto, Historische Tentoonstelling van Amsterdam, Pieter Oosterhuis, 1876. Collectie Stadsarchief Amsterdam: fotoafdrukken, inventarisnummer OSIM00001005582.

 

 

 Blader via onderstaande links door de presentatie:

>> datering van de borden

>> zoektocht prentvoorbeelden

>> gezichten op Amsterdam (twee borden)

>> stadspoorten (acht borden)

>> torens (zeven borden)

>> waaggebouwen (vier borden)

>> beurs en de korenbeurs (drie borden)

>> uiteenlopende bouwwerken (zes borden)

>> dorpsgezichten (zes borden)

 

[1] Op de derde veilingdag werd o.a. het porselein uit de collectie geveild, waaronder deze bordenkast. Kopers waren de gemeente Amsterdam en de Stichting tot Bevordering van de Inrichting van een Nieuwe Historisch Museum. Zie B. Vreeken, ‘Applaus voor een bordenkast’, in: Jaarboek Amstelodamum nr. 93 (2001), p. 44-61.

[2] SAA, Archief van de Firma A.J. Spijer & Zoon, toeg. nr. 1565. In dit kleine, niet-geïnventariseerde, archief bevindt zich een brief waarin de geschiedenis van het pand aan de Kalverstraat wordt verteld.

[3] Catalogus Tentoonstelling van Oude Kunst, Rijksmuseum Amsterdam, 1929, nr. 846 en nr. 1164, p. 159 en 211.

[4] In de Maasbode van 20 december 1919 wordt het veilingbedrag genoemd.

[5] Veilingcatalogus Frederik Muller, 16-19 december 1919. Exemplaar in de bibliotheek van het Rijksmuseum.

[6] SAA, Archief van de Commissie van de Historische Tentoonstelling, toeg.nr. 87, inv.nr. 15, p. 180.

terug naar een porseleinen atlas van amsterdam