Achtergrond

Beurs en Korenbeurs (drie borden)

De prenten waarop twee van deze drie borden zijn gebaseerd, zijn minder goed te duiden. Het gaat om de twee borden die de Beurs weergeven. Het bord waarop de Korenbeurs staat afgebeeld is wel te herleiden tot een prent en lijkt goed te dateren.

 

De Korenbeurs, op dit bord te zien als het houten gebouw met afgeknot dak staat, werd in 1768 vervangen door een stenen exemplaar met puntig dak. Van de nieuwe stenen Korenbeurs verschenen al snel prenten in 1770.[1] Aangezien de nieuwe Korenbeurs snel tot stand kwam en er ook vlak na de voltooiing prenten van verschenen, lijkt het onwaarschijnlijk dat het bord lang hierna is beschilderd. We mogen immers veronderstellen dat de opdrachtgever geïnteresseerd was in de actuele werkelijkheid.

Er kan gesteld worden dat het bord met de Korenbeurs is gemaakt naar een prent uit een eerdere, eveneens bekende, stadsbeschrijving: Olfert Dappers Historische beschryving der stadt Amsterdam uit 1663.[2] De prenten die voor dit werk gemaakt waren, komen tevens voor in een Duitstalige beschrijving van Amsterdam.[3] 

 

 
1. Binnenplaats van de Beurs

 

Bord, Amsterdam Oude Beurs, onbekend, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8072.

 

Bij dit bord wordt op deze website geen prent getoond, omdat te grote verscheidenheid aan prenten een optie zouden kunnen zijn. Er zijn zeer weinig verschillen tussen de prenten, dus er zou nogmaals goed onderzoek naar moeten worden gedaan. 

 

 

2. Buitenkant van de Beurs

 

Bord, Amsterdam Oude Beurs, onbekend, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8079.

 

Er zijn twee prenten vanuit eenzelfde oogpunt gevonden, die als voorbeeld zouden hebben kunnen dienen voor dit bord. Ze zijn echter beide niet geheel overtuigend. 

 

Mogelijkheid 1: 

Prent, Het ROK-IN, van de N.Z. Kapel tot tegen de Beurs te Amsterdam, 1750 t/m 1800. Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten, inventarisnummer 010097002924.

Hoewel de figuren op straat doen denken aan de figuren op het bord, is de weergave van de beurs zelf op de prent duidelijk anders van op het bord. De prent is slordiger en minder gedetailleerd dan de afbeelding op het bord.

 

Mogelijkheid 2: 

Prent, Gezigt langs het Rokin, op de Nieuwe-Zyds-Kapel en Beurs, 1765. Collectie Stadsarchief Amsterdam: tekeningen en prenten, inventarisnummer 010097015557.

De Beurs is op deze prent wel meer uitgewerkt en lijkt daardoor al iets meer op de weergave op het bord, maar de afbeeldingen verschillen toch duidelijk van elkaar.

 

 

3. Korenbeurs

 

Bord, Amsterdam Korenbeurs, onbekend, 1700-1799, China. Amsterdam Museum, inventarisnummer KA 8069.

 

Prent, Gezicht op de Korenbeurs te Amsterdam, Jacob van Meurs (mogelijk), 1663-1664, Amsterdam. Rijksmuseum, inventarisnummer RP-P-AO-25-12-2.

 

 

Blader via onderstaande links door de presentatie: 

>> datering van de borden

>> geschiedenis van de kast

>> zoektocht prentvoorbeelden

>> gezichten op Amsterdam (twee borden)

>> stadspoorten (acht borden)

>> torens (zeven borden)

>> waaggebouwen (vier borden)

>> uiteenlopende bouwwerken (zes borden)

>> dorpsgezichten (zes borden)

 

 

[1] De nieuwe Koorn Beurs te Amsterdam, van vooren / Vuë de la Nouvelle Bourse aux grains à Amsterdam, du côté de la face, 1770 (Rijksmuseum Amsterdam, RP-P-1905-4056

[2] Olfert Dapper, Historische beschryving der stadt Amsterdam: waer in de voornaemste geschiedenissen (na een kort verhael van gansch Hollant en d'omleggende dorpen (…), Amsterdam: Jacob van Meurs, 1663. Van elke prent bestaat een staat met alleen de Nederlandse titel en een staat waarop de Franse titel is toegevoegd. In het ene exemplaar van de uitgave is de eerste staat van de prenten ingebonden, in het ander de tweede staat.

[3] Philipp von Zesen, Beschreibung der Stadt Amsterdam: darinnen von derselben ersten Ursprunge bis auf gegenwärtigen Zustand (…), Amsterdam: Joachim Nosche, 1664. Nosche had of Van Meurs betaald voor het gebruiken van zijn platen, of – hetgeen waarschijnlijker is – een partij reeds gedrukte prenten van hem gekocht. Zie: Van Eeghen 1974 (noot 30), pp. 96-116, aldaar p. 101.

 

 

terug naar een porseleinen atlas van amsterdam